Τα Ολύμπια Νέα

Κυριότερες Ειδήσεις

Τα Κανόνια της Πύδνας

Η ιστορία των εκεί επάκτιων γερμανικών πυροβολείων

Μπορεί ο περισσότερος κόσμος να γνωρίζει τα θρυλικά . . . μυθικά «Κανόνια του NAVARONE», που φυσικά δεν υπήρξαν ποτέ, παρά μόνο στην ομώνυμη επιτυχημένη ταινία του Χόλιγουντ (1961). Στην πραγματικότητα, τα κινηματογραφικά σκηνικά «Κανόνια του NAVARONNE» δεν ήταν τίποτα άλλο από μία εγκατεστημένη κατασκευή των Γερμανών κατά την διάρκεια του ΄Β παγκοσμίου πολέμου επί ακτής προς επιτήρηση και έλεγχου της ναυσιπλοΐας και αντιμετώπιση της από θαλάσσης προσβολής, σε μία περιοχή του Αιγαίου. Στην στρατιωτική ορολογία τα ανεγειρόμενα πυροβολεία σε ακτές για λόγους άμυνας ονομάζονται επάκτια πυροβολεία. Γενικά η θέση τους προσδιορίζεται αφενός από τη σπουδαιότητα του χώρου και το σκοπό κάλυψης, αφετέρου συνδυάζοντας και το μέγιστο δυνατό ορατό τομέα ελέγχου. Διερχόμενος κάποιος την παλιά εθνική οδό στο ύψος της Πύδνας (Κίτρος) Πιερίας και κοιτώντας προς την θάλασσα, εκεί στο ύψωμα βλέπει να υψώνεται μια κεραία της κινητής τηλεφωνίας. Πού να το φανταστεί ότι εκεί οι Γερμανοί, κατά την διάρκεια του ΄Β παγκοσμίου πολέμου, είχαν στήσει μια επάκτια πυροβολαρχία με έξη μεγάλα πυροβόλα, για να ελέγχουν όλη την περιοχή του Θερμαϊκού; Ο λόφος είναι ακριβώς πάνω από τις Αλυκές στο ακρωτήριο της «Αθερίδας», έχει δε μια καταπληκτική θέα προς το Θερμαϊκό και προς τις απέναντι ακτές της Θεσσαλονίκης Η τοποθεσία ονομάζεται «Ντόνα Ράχη» και αποτελεί μια καλλιεργήσιμη (cultivated) περιοχή του Κίτρους, όπως αναφέρουν ναυτικοί χάρτες, η οποία δόθηκε στους πρόσφυγες σε κλήρους των 15 στρεμμάτων. Όμως σήμερα αυτή η ονομασία έχει ξεχαστεί. Η περιοχή όπου είχαν τοποθετηθεί τα πυροβόλα, στη τοποθεσία Ντόνα Ράχη του Κίτρους, σήμερα ονομάζεται «κανόνια» ή «υπάκτια», αποτελεί δε μια μάλλον λαϊκή παράφραση της λέξης «επάκτια» επειδή οι κάτοικοι γνώριζαν ότι υπήρχαν υπόγειες κατασκευές.

Δημήτρης Ρουκάς M.Sc. Τεχν. Γεωπόνος Επιστημονικός Συνεργάτης Π.Ε. Πιερίας

Με την εισβολή των Γερμανών κατακτητών στην Ελλάδα, εγκαταστάθηκαν αρκετές Γερμανικές πυροβολαρχίες (58 Ναυτικού, 56 Στρατού). Eνα από τα πρώτα οχυρωματικά έργα που φρόντισαν να κατασκευάσουν ήταν κάτι τεράστια πυροβολεία κατά μήκος του πέταλου του Θερμαϊκού που βασικά επρόκειτο για επάκτιες οχυρώσεις και αποτελούσαν ναυτικά οχυρά για την προστασία του Λιμένα της Θεσσαλονίκης και των παράκτιων περιοχών του Θερμαϊκού. Αυτά ήταν μόνιμα επανδρωμένα από γερμανική φρουρά, η οποία επόπτευε όλο το μήκος του ορίζοντα, προστατεύοντας το σημαντικής σπουδαιότητας για τους Γερμανούς λιμάνι της Θεσσαλονίκης αλλά και τις ακτές από προσγειαλώσεις. Αργότερα μάλιστα, η Θεσσαλονίκη θα αποτελούσε για τα συμφέροντά τους έναν λιμένα στρατηγικής σημασίας καθώς μέσω αυτού έλεγχαν το Βόρειο Αιγαίο (1943). Στο πέταλο του Θερμαϊκού δραστηριοποιήθηκαν έξη επάκτια ναυτικά οχυρά. Ένα από αυτά τα ναυτικά οχυρωματικά έργα έγινε και στην Πιερία. Η τοποθεσία του λόφου κοντά στο σημερινό χωριό Πύδνα, πάνω από το ακρωτήριο Αθερίδα, η οποία οριοθετεί την είσοδο του Κόλπου της Θεσσαλονίκης στο Θερμαϊκό, ήταν για τους Γερμανούς κατακτητές, κατά τη διάρκεια της κατοχής, ένα σημείο στρατηγικής σημασίας για την προστασία του λιμανιού της Θεσσαλονίκης. Αξιολογώντας από στρατιωτικής άποψης και ενδιαφέροντος την περιοχή αλλά και τους λόφους πέριξ αυτής, διαπιστώνεται ότι αποτελούν έναν ζωτικό χώρο. Ο κατέχων λοιπόν τον στρατηγικό αυτόν χώρο δύναται ευκόλως να ελέγχει όλες τις θαλάσσιες μεταφορές και κινήσεις τυχόν πολεμικών ή άλλων πλοίων από και προς το λιμάνι της Θεσσαλονίκης. Κατά τη Γερμανική κατοχή, παρ’ όλο που δεν δημιουργήθηκαν σοβαρά προβλήματα και συγκρούσεις μεταξύ των κατοίκων του Κίτρους και των Γερμανών , είχαμε την εκτέλεση δύο αγωνιστών της αντίστασης του Ευάγγελου Μανωλόπουλο και Ευάγγελου Θεολόγη.

3107E

Η καθημερινή παρουσία των Γερμανών στρατιωτών στο χωριό άλλαξε ριζικά τη ζωή των ανθρώπων καθώς ο χώρος και ο χρόνος ήταν υπό γερμανική επίβλεψη. Έτσι είχαμε την επίταξη σπιτιών για την κάλυψη αναγκών (διοικητικών, στρατωνισμού, επισιτιστικών). Διοικητήριο έγινε το διώροφο σπίτι του Χρήστος Πεϊτζικας που βρισκόταν στην αρχή του χωρίου, όπου βάλανε ένα V, ενώ ως μαγειρείο χρησιμοποιήθηκε το απέναντι διώροφο σπίτι του Γεώργιος Στρόσκίδης. Για την κατασκευή των έργων οχύρωσης του καταυλισμού οι γερμανοί επέβαλαν την επιστράτευση των κατοίκων καθώς και την απαγόρευση της κυκλοφορίας κυρίως τη νύχτα. Το εκεί σχολείο, στα χρόνια της κατοχής, έκλεισε. Και άνοιξε το 1943 με πρώτο δάσκαλό Στασινόπουλο από Καβάλα ο οποίος έκανε μάθημα στα παιδιά. Τα ρολόγια σηματοδοτούσαν ώρα Γερμανίας – μπροστά μία ώρα με την ώρα Ελλάδος.

Από την πλευρά των Γερμανών φαίνεται να καταβλήθηκε προσπάθεια προκειμένου να έχουν καλές σχέσεις με τους κατοίκους, γεγονός που μάλλον επιβεβαιώνεται από το ότι δεν προέβησαν σε αντίποινα για το θάνατο ενός Γερμανού στρατιώτη που σκοτώθηκε ενώ πήγαινε από τα επάκτια σε κάποιο φυλάκιο στον Μακρύγιαλο. Σε μια άλλη μάλιστα περίπτωση, όπου Γερμανοί στρατιώτες πείραξαν δύο όμορφες Κιτριοπούλες, οι τοπικές Αρχές του χωριού δέχτηκαν τη συγνώμη των στρατιωτών. Επιπλέον δε, εκπρόσωποι των τοπικών Αρχών επενέβησαν στον διοικητή ώστε να μην τιμωρηθούν οι Γερμανοί στρατιώτες με το να σταλθούν στις παγωμένες στέπες της Σιβηρίας, εκεί όπου γινόταν πόλεμος στο ανατολικό μέτωπο με τους Σοβιετικούς. Αυτή η τιμωρία θα επέρχονταν, επειδή οι Γερμανοί επιδείκνυαν ιδιαίτερη αυστηρότητα σε θέματα ηθικής συμπεριφοράς προς τον εκεί ντόπιο πληθυσμό.