Τα Ολύμπια Νέα

Τοπικά Νέα

Ο αγριεμένος λαϊκισμός και η σεμνότητα της φιλελεύθερης Δημοκρατίας

Άρθρο γνώμης

 

Της Στέλας Μαντουλίδου ΣυμβολαιογράφουGlobe with world currencies in marble box and placed on world currency Όταν μετά τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο έγινε ραγδαία ανάπτυξη της βιομηχανικής παραγωγής, χρειάστηκε η μαζική κατανάλωση των αγαθών που παράχθηκαν. Το κεϋνσιανό μοντέλο του κρατικού παρεμβατισμού δημιουργούσε προβλήματα στις χώρες της Δύσης που έβλεπαν την πρώιμη αποτυχία των σοσιαλιστικών οικονομιών. Έτσι, διαφορετικές μεταξύ τους χώρες όπως η Χιλή, η Ουγγαρία, οι Η.Π.Α. και η Μεγάλη Βρετανία, η Γαλλία, η Κίνα η Νέα Ζηλανδία, ή η Σουηδία, άρχισαν να εφαρμόζουν μέτρα απελευθέρωσης της οικονομίας για την ακώλυτη κυκλοφορία των αγαθών.

Στην δεκαετία του 1980, για την παραπάνω οικονομική διαδικασία που συνεπαγόταν αύξηση βιοτικού επιπέδου των πολιτών με καλής ποιότητας προϊόντα και επιτυχία που πιστώνονταν ο καπιταλισμός, χρησιμοποιήθηκε από τους μαρξιστές, ο όρος «νεοφιλελευθερισμός» για στιγματισμό του καταναλωτισμού της δυτικής φιλελεύθερης δημοκρατίας. Παρ’ όλα αυτά, από τις παραπάνω διαδικασίες προέκυψε αναμφισβήτητα ότι η μαζική παραγωγή είναι συνδεδεμένη με την ευρεία, δηλαδή την λαϊκή κατανάλωση που καθορίζει την ζωή όλων μας και ότι η ποιότητα ή η επάρκεια των προϊόντων, έχει άμεση σχέση με το αν τα κεφάλαια της παραγωγής αγαθών με τα κέρδη, ανήκουν στους πολλούς πολίτες (μετοχικές εταιρίες, ή επιχειρήσεις) ή σε μερικούς που εξουσιάζουν το κράτος. Προέκυψε επίσης ότι στον χωρίς δημοκρατία καπιταλισμό τα κέρδη της επιχειρηματικότητας αυξάνονται λόγω μη ύπαρξης του κόστους των ατομικών ελευθεριών, των δικαιωμάτων ή της προστασίας του περιβάλλοντος, με κορυφαίο παράδειγμα την Κίνα. Βεβαίως οι αγορές κάνουν λάθη που ούτε μπορούν ούτε περιμένει κανείς να διορθώσουν οι ίδιες, παράλληλα όμως δεν μπορεί να υπάρξει δικαιοσύνη παρακάμπτοντας την φιλελεύθερη δημοκρατία, με την αιτιολογία ότι δεν εμπιστεύεσαι τις δυνατότητές της. Μέσα στις προκλήσεις αυτές, οι πολίτες χρειάζονται εξουσία και όχι προστασία, για να έχουν αντιστάσεις στην αθέμιτη εξουσία του παγκοσμιοποιημένου πλούτου, που σημαίνει εξουσία που προέρχεται από την διάκριση των εξουσιών και την εφαρμογή των νόμων δηλαδή των κανόνων συμμετοχής στο δημοκρατικό γίγνεσθαι. Χρειάζονται λειτουργικό κράτος υπηρεσιών, πρόσβαση σε εξαιρετική παιδεία και κυρίως εργασία και χρήματα, τα οποία βοηθούν όταν προέρχονται από πολιτική στήριξης του δημιουργικού εξωστρεφούς στοιχείου που κρατά σε λειτουργία την οικονομία. Η εξισωτική προς τα κάτω διαδικασία είναι ρατσιστικός αποκλεισμός και καταστρατήγηση δικαιωμάτων, που πάντοτε καταλήγει σε βλάβη του κοινωνικού συνόλου πολιτισμική οπισθοδρόμηση, βλάβη των πολλών και αδύναμων με εξάντληση πόρων για τους νεότερους, καταργώντας στην ουσία την δυνατότητα συνύπαρξης με το δημοκρατικό πολίτευμα. Εξ ίσου βέβαιο είναι επίσης ότι ευεργετική οικονομική ανάπτυξη είναι κυρίως εγγενής ιδιότητα ενός εύκρατου πολιτικοοικονομικού κλίματος, που όταν υπάρχει, γίνεται αντιληπτή πρώτα από τους κατοίκους της χώρας, μέσα από την διαδικασία οξυγόνωσης του φιλελεύθερου δημοκρατικού πολιτεύματος και όχι εισαγόμενο προϊόν μεταφερόμενων κεφαλαίων, ανειδίκευτων εργατών ή τουριστών. Αλλά όλα αυτά είναι λίγο πολύ γνωστά στην ελίτ των εγχώριων διανοητών, που μέσα στην κοσμογονία των αλλαγών του αιώνα, χρέωσαν την σκληρότητα του καπιταλισμού χωρίς δημοκρατία στην ταλαίπωρη και χωρίς καπιταλισμό Ελληνική δημοκρατία. Η επιθετικότητα της αποτυχημένης επανάστασης εκφράστηκε με τον παληκαρισμό του λαϊκισμού, οδηγώντας την συνείδηση του νεοέλληνα Ζορμπά σε απεμπόληση μιας σειράς από ουσιαστικά δικαιώματα και ασφαλιστικές δικλείδες της φιλελεύθερης δημοκρατίας, ξεχνώντας για μία ακόμη φορά ότι ο ρόλος των καθοδηγητών, επαναστατών ή σωτήρων αποτυγχάνει, όταν ζητούμενο είναι η εξουσία αντί για την θυσία, με την κοινωνία να υφίσταται πάντοτε τις συνέπειες. Η φιλελεύθερη δημοκρατία δεν σκοπεύει να αναμορφώσει, να καθοδηγήσει, να χωρίσει ή να κατατάξει. Γνωρίζει ότι η πρόοδος είναι συνεχής αγώνας, εξελικτική διαδικασία ισορροπίας μέσα από την σύνθεση, την επιμονή, την ειλικρίνεια, την χρήση δυνατοτήτων της κοινωνίας που εμπιστεύεται την εργασία , με κανόνες, χωρίς διλήμματα και επινοημένες κρίσεις. Είναι ωφέλιμη στους πολλούς γιατί τους συμπεριλαμβάνει , φροντίδα για τους αδύναμους , απόσταση που πρέπει να διανύσουμε, ταξίδι που μπορούμε να απολαύσουμε, πολίτευμα που δικαιούμαστε και μας αξίζει με νίκες χωρίς αυταρέσκεια, με σεβασμό στην αμφισβήτηση, χωρίς εξασφαλισμένη επιτυχία ή νομιμοποίηση, χωρίς δόξα, με αντοχή στην αβεβαιότητα, με την ταπεινή βεβαιότητα ότι κανείς δεν είναι τόσο μεγάλος ώστε να μπορεί να κρύψει τις αποτυχίες του.