Τα Ολύμπια Νέα

Κυριότερες Ειδήσεις / Τοπικά Νέα

Οι ανασκαφές στη Μεθώνη και τη «χώρα» της

14 χρόνια ανασκαφικού έργου, παρουσιάστηκε από τους αρχαιολόγους Μ. Μπέσιο, Αθ. Αθανασιάδου και Κ. Νούλα

 

Επιμέλεια κειμένου: Βαγγέλης Ζαμαντζάςkentriki  

Μια συνολική εικόνα του ανασκαφικού έργου στην βόρεια Πιερία (με επίκεντρο τις ανασκαφές στη Μεθώνη και τη «χώρα» της) παρουσίασαν οι αρχαιολόγοι Μάνθος Μπέσιος, Αθηνά Αθανασιάδου και Κωνσταντίνος Νούλας στο «ετήσιο φόρουμ της Θεσσαλονίκης», όπου παρουσιάζεται το αρχαιολογικό έργο Μακεδονίας και Θράκης.

 

Τα 14 χρόνια ανασκαφής, έρευνας και μελέτης επιτρέπουν πλέον στους αρχαιολόγους να μιλούν με περισσότερη βεβαιότητα για τη διαχρονική σημασία της περιοχής. Μοναδικά ευρήματα (όπως πχ το «Υπόγειο» ή η καλύτερη σωζόμενη αρχαϊκή αγορά του Ελλαδικού χώρου), αναδεικνύουν τη βόρεια Πιερία, σε έναν ιδιαίτερο αρχαιολογικό τόπο, όχι μόνο από πλευράς επισκεψιμότητας, αλλά κυρίως από πλευράς αρχαιολογικής και ιστορικής μελέτης.

 

14 χρόνια ανασκαφών σε μια εισήγηση

Οι ανασκαφές στον οικισμό της Μεθώνης, αποικίας των Ερετριέων, ξεκίνησαν μόλις το 2003, αρχικά από την ΙΣΤ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων και στη συνέχεια από την ΚΖ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, και απέδωσαν ιδιαίτερα πλούσια ευρήματα.

Ο οικισμός της Μεθώνης αναπτύσσεται σε δύο συνεχόμενους λόφους και στην επίπεδη ζώνη βόρεια τους, που κατά την αρχαιότητα έφτανε έως την θάλασσα: ο ανατολικός είναι χαμηλός και πιο ομαλός, ενώ ο δυτικός αρκετά ψηλότερος, με πιο απότομες κλίσεις.

Η διαμόρφωση της ανατολικής πλαγιάς του χαμηλού λόφου έχει σαφή ίχνη της διάβρωσης του από την δράση των κυμάτων της θάλασσας. Η ανασκαφή στο αγροτεμάχιο 274 έδειξε ότι εδώ είχαμε συνεχή κατοίκηση από τη Νεότερη Νεολιθική εποχή μέχρι το 354 π.Χ. Η διάβρωση όμως από τη θάλασσα περιόρισε σε σημαντικό βαθμό την έκταση του λόφου, ώστε μόλις να διασωθεί το δυτικό άκρο των οικιστικών φάσεων της Νεότερης Νεολιθικής και της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού.

Όμως μικρή ανασκαφική έρευνα στην ανατολική πλαγιά του (αγροτεμάχιο 278), έδειξε ότι τουλάχιστον από την αρχαϊκή εποχή εξαπλώθηκε και εδώ ο οικισμός. Αυτό βέβαια αποτελεί σαφή ένδειξη ότι είχε ήδη δημιουργηθεί εδώ μια παράλια ζώνη, που δεν επέτρεπε τα κύματα να διαβρώνουν πια τον λόφο. «Μπορούμε να δεχθούμε ότι και εδώ υπήρχε δυνατότητα δημιουργίας λιμανιού, αλλά αυτό ήταν πάντα εκτεθειμένο στους νοτιάδες που καταπονούν ιδιαίτερα τα παράλια της Πιερίας», ανέφεραν οι αρχαιολόγοι.

Αντίθετα, όπως επισημαίνουν, το βόρειο λιμάνι ήταν το ασφαλέστερο σε ολόκληρο τον Θερμαϊκό κόλπο, αφού δεν επηρεαζόταν ούτε από τον Νοτιά, ούτε από τους βόρειους ανέμους. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την άμεση γειτνίαση του οικισμού με τον βασικό οδικό άξονα Βορρά-Νότου, προσέδωσε ιδιαίτερη γεωστρατηγική σημασία σε αυτόν ως προς τις δυνατότητες επαφών με την κεντρική και τη δυτική Μακεδονία, αλλά και την ενδοχώρα της Βαλκανικής.

Εύκολα λοιπόν μπορούμε να κατανοήσουμε την ακμή του οικισμού σε όλες τις προηγούμενες φάσεις, αλλά κυρίως στην Ύστερη Γεωμετρική και στην Αρχαϊκή εποχή.

epta1

Το μοναδικό «Υπόγειο»

Ιδιαιτέρως σημαντική υπήρξε η ανακάλυψη ενός μοναδικού υπόγειου χώρου της ύστερης γεωμετρικής εποχής, (στην κορυφή του αγροτεμαχίου 274)

Το λεγόμενο «Υπόγειο» της Μεθώνης με διαστάσεις: βάθος περισσότερο από 11,50μ., μήκος 4,20μ. και πλάτος 3,60μ. έδωσε έναν τεράστιο όγκο αρχαιολογικού υλικού, που στο μεγαλύτερο ποσοστό του μπορεί να αποδοθεί στην πρώτη φάση του αποικισμού από τους Ερετριείς, στα τέλη του 8ου με αρχές του 7ου αι π.Χ. Η κεραμική του σίγουρα αποτελεί το μεγαλύτερο σύνολο της συγκεκριμένης εποχής από τον χώρο της Μακεδονίας. (εικόνες 6, 7, 12, 14).

Περιλαμβάνει μεγάλες ποσότητες αγγείων που μπορούν να αποδοθούν στα τοπικά εργαστήρια της Μεθώνης και της ευρύτερης περιοχής του Θερμαϊκού, οπωσδήποτε της Μητρόπολης Ερέτριας και γενικότερα της Εύβοιας. Πρέπει να τονισθεί η σημαντική και ποικίλη εκπροσώπηση από τα παραγωγικά κέντρα του Ανατολικού και Βορειοανατολικού Αιγαίου. Αντίθετα, από τις Κυκλάδες έχουμε λίγα δείγματα. Ένα αξιόλογο σύνολο του Κορινθιακού Κεραμεικού κυρίως αλλά και του Αθηναϊκού μας βοηθάει ιδιαίτερα στη χρονολογική ένταξη και της υπόλοιπης κεραμικής. Τέλος, έχουμε και δείγματα κεραμικής από την Ανατολική Μεσόγειο, από τα οποία ξεχωρίζουν οι πέντε φοινικικοί αμφορείς.

Στο «Υπόγειο», όπως τόνισαν στην εισήγησή τους οι κύριοι Μπέσιος, Νούλας και η κα Αθανασιάδου, «εκπροσωπούνται σχεδόν όλα τα μεγάλα κέντρα παραγωγής κεραμικής του Αιγαίου, κάτι που καθιστά το εν λόγω κλειστό σύνολο μοναδικό σε ολόκληρο τον αρχαίο ελληνικό κόσμο.

Δεν πρέπει να μας εκπλήσσει ο μεγάλος αριθμός των αγγείων με χαραγμένες επιγραφές, (εικόνα 2),  γράμματα και εμπορικά σύμβολα που προέρχονται από εδώ και έχουν ήδη περιληφθεί στη σχετική έκδοση του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας, που επιμελήθηκε ο καθηγητής Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας και Επιγραφικής του Α. Π. Θ. Γιάννης Ζ. Τζιφόπουλος. Αποτελεί το μεγαλύτερο σύνολο χαραγμάτων του πρώιμου ελληνικού αλφαβήτου και μαζί με το πλήθος των εισηγμένων αντικειμένων αναδεικνύει αυτόματα το λιμάνι της Μεθώνης σε έναν από τους πρωτεύοντες εμπορικούς σταθμούς της συγκεκριμένης εποχής.