Τα Ολύμπια Νέα

Τοπικά Νέα

Αειφορική ανάπτυξη τριών… πυλώνων

Επιμορφωτικό σεμινάριο για τις λιγότερες ευνοημένες ορεινές περιοχές, αύριο στη ΡητίνηOLYMPUS DIGITAL CAMERA

Η Δημοτική Ενότητα Πιερίων βρίσκεται στο επίκεντρο ερευνητικού έργου που υλοποιείται στο Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Θεσσαλονίκης και μελετά την αειφορική ανάπτυξη των ορεινών Λιγότερο Ευνοημένων Περιοχών (ΛΕΠ), στο πλαίσιο της Πράξης ΑγροΕΤΑΚ, ενός έργου το οποίο συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και από Εθνικούς πόρους (ΕΣΠΑ 2007-2014), ενώ το συντονισμό του έχει ο ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ και το Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Θεσσαλονίκης.

Τα αποτελέσματα του έργου θα παρουσιαστούν αναλυτικά στην αίθουσα πολλαπλών χρήσεων της τοπικής κοινότητας Ρητίνης, αύριο Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 5:30 το απόγευμα. Η Δημοτική Ενότητα Πιερίων αποτελεί μια τυπική ημιορεινή-ορεινή Λιγότερο Ευνοημένη Περιοχή, οι κάτοικοι της οποίας ασχολούνται με τη γεωργία, την κτηνοτροφία και τον ορεινό τουρισμό. Με αφετηρία την περιοχή, ο (με καταγωγή από την Ρητίνη) επιστημονικός υπεύθυνος του έργου Δρ. του τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Στέφανος Τσιάρας επιχείρησε να διαμορφώσει τα κατάλληλα εργαλεία για την αειφορική ανάπτυξη Λιγότερο Ευνοημένων Περιοχών της Ελλάδας με παρόμοια χαρακτηριστικά, λαμβάνοντας υπόψη εξίσου και τους τρεις πυλώνες της αειφορίας: περιβάλλον, κοινωνία, οικονομία. Βασικός άξονας του έργου είναι η επιλογή των κατάλληλων δενδρωδών καλλιεργειών για τη σταδιακή αντικατάσταση της καλλιέργειας του καπνού, η οποία εξακολουθεί να είναι διαδεδομένη στην περιοχή, και τη βαθμιαία αξιοποίηση των χέρσων αγροτικών εκτάσεων. Η καλλιέργεια του καπνού ήταν η κύρια πηγή εισοδήματος για τη συντριπτική πλειοψηφία των αγροτών της Δημοτικής Ενότητας Πιερίων. Οι διαρκείς αναθεωρήσεις της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής κατά τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, οδήγησαν σε αισθητή μείωση του αριθμού των καπνοκαλλιεργητών. Οι αγρότες της περιοχής, αναζητώντας εναλλακτικούς τρόπους ενίσχυσης του εισοδήματός τους στράφηκαν στις δενδρώδεις καλλιέργειες (ελιές, κερασιές, κρανιές, ροδιές κλπ), χωρίς ωστόσο την κατάλληλη καθοδήγηση. Το έργο καλύπτει αυτό το κενό προτείνοντας τις κατάλληλες καλλιέργειες για την περιοχή, λαμβάνοντας υπόψη κριτήρια όπως το υψόμετρο, το γεωλογικό υπόβαθρο, οι κλιματικές συνθήκες, οι εδαφικές συνθήκες (pH, μηχανική σύσταση, θρεπτικά συστατικά και ιχνοστοιχεία), ούτως ώστε κάθε κάτοχος αγροτεμάχιου να έχει τα απαραίτητα δεδομένα για να αποφασίσει ποια είναι η καταλληλότερη καλλιέργεια για την αγροτική του έκταση. Η καλλιέργεια του καπνού μπορεί να παρέχει ένα μικρό αλλά σταθερό εισόδημα στους αγρότες, έχει όμως σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον καθώς: είναι ιδιαιτέρως απαιτητική στην κατανάλωση νερού, προκαλεί σημαντική ρύπανση του περιβάλλοντος και ιδιαίτερα των υπογείων υδάτων μέσω της υπερλίπανσης και απομυζά τα θρεπτικά συστατικά του εδάφους. Επίσης είναι καλλιέργεια υψηλής έντασης εργασίας, κοπιαστική για τους αγρότες, Αντίθετα, οι δενδρώδεις καλλιέργειες είναι πιο φιλικές προς το περιβάλλον, καθώς έχουν μικρότερες εδαφικές απαιτήσεις, παράγουν περισσότερο οξυγόνο και συμβάλλουν στην εξοικονόμηση νερού, στην προστασία του εδάφους από τη διάβρωση και στη συγκράτηση διοξειδίου του άνθρακα και σκόνης. Συμβάλλουν εξίσου στην κοινωνική πρόοδο (διατήρηση πληθυσμού, μείωση της έντασης εργασίας), ενώ δίνουν τη δυνατότητα για αύξηση του εισοδήματος των αγροτών μεσομακροπρόθεσμα. Τέλος, είναι πλήρως εναρμονισμένες στο πνεύμα της νέας ΚΑΠ (2015-2020), η οποία δίνει έμφαση στο «πρασίνισμα» και στην κλιματική αλλαγή. Στην τελική εφαρμογή σημειώνονται για το σύνολο της περιοχής οι προτεινόμενες θέσεις για τις καλλιέργειες που αναδείχθηκαν ως καταλληλότερες για την περιοχή: καρυδιές, καστανιές, ελιές, κερασιές, κρανιές, ροδιές, μηλιές, αρώνιες και αρωματικά φυτά. Για παράδειγμα, για τις καρυδιές οι καταλληλότερες θέσεις εντοπίζονται σε υψόμετρο άνω των 400 μέτρων, σε ασβεστολιθικά εδάφη με pH από 7,2 έως 7,6. Στην περιοχή οι συγκεκριμένες θέσεις βρίσκονται στο ανατολικό τμήμα της τοπικής κοινότητας Βρίας, στο δυτικό και κεντρικό τμήμα της τοπικής ενότητας Ρητίνης κα στο δυτικό τμήμα της τοπικής κοινότητας Ελατοχωρίου. Η δράση αποσκοπεί στον περιορισμό της κυρίαρχης πρακτικής, που συνίσταται στην εγκατάσταση οποιασδήποτε καλλιέργειας οπουδήποτε και στη συνέχεια την επιδίωξη των αναμενόμενων οικονομικών αποτελεσμάτων με επεμβάσεις όπως λιπάνσεις, πότισμα κλπ που επιβαρύνουν το περιβάλλον. Με την προσπάθεια εξεύρεσης των κατάλληλων θέσεων για κάθε καλλιέργεια εκτός από τα οικονομικά οφέλη, θα υπάρχουν και περιβαλλοντικά οφέλη (περιορισμός των ραντισμάτων και των λιπασμάτων, εξοικονόμηση νερού), αλλά και κοινωνικά οφέλη, καθώς οι αγρότες θα έχουν κίνητρα να παραμείνουν στην περιοχή. Επιπλέον, η επιλογή της καταλληλότερης καλλιέργειας συντελεί στον δραστικό περιορισμό του ρίσκου της επένδυσης. Έτσι, από τη δράση προκύπτει μια σειρά από οφέλη: ορθολογικότερη διαχείριση φυσικών πόρων, ευαισθητοποίηση σε θέματα προστασίας του περιβάλλοντος και στην τήρηση των αρχών της αειφορίας, συγκράτηση του τοπικού πληθυσμού, ενίσχυση του εισοδήματος και παραγωγή προϊόντων με υψηλή διατροφική αξία (καρύδια, ελιές, κράνα, κάστανα, ρόδια κλπ). Η Πράξη ΑγροΕΤΑΚ υποστηρίζει τον σχεδιασμό και την εκπόνηση 160 Ερευνητικών και Τεχνολογικών Αναπτυξιακών έργων Καινοτομίας (ΕΤΑΚ), με στόχο την αξιοποίηση της γνώσης που προσφέρει η έρευνα, η καινοτομία, η τεχνολογία και το νέο ελληνικό επιστημονικό δυναμικό σε όλα τα βήματα της πρωτογενούς κυρίως παραγωγικής διαδικασίας, προκειμένου να ενισχυθεί η στροφή της ελληνικής αγροτικής παραγωγής προς προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας. Εντάσσεται δε στο πλαίσιο της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής 2014-2020, η οποία παράλληλα με την προώθηση δράσεων ενίσχυσης της παραγωγικότητας προωθεί και δράσεις για την ορθολογική και βιώσιμη χρήση των πόρων, τη διατήρηση της βιοποικιλότητας και γενικότερα την προστασία του περιβάλλοντος.