Τα Ολύμπια Νέα

Αφιερώματα / Ελλάδα / Κοινωνικά

Ο «συνωστισμός» στη Σμύρνη τον Σεπτέμβριο του ‘22

Άρθρο γνώμης

Του ιατρού Δημήτρη Προκοπίδη Αντιπροέδρου της Ένωσης Ποντίων Πιερίας1 Η επανάσταση των νεότουρκων το 1908 και τα συνθήματά τους για ισότητα, αδελφότητα και δικαιοσύνη, παρέσυραν σε ψευδαισθήσεις πολλούς σκλαβωμένους. Ακουγόντουσαν ωραία και ο κόσμος τους πίστεψε. Οι αγριότητες οι οποίες ακο¬λούθησαν δεν είχαν τίποτε το κοινό με αυτές τις έννοιες.

Η κατάσταση χειροτέρεψε και οι αληθινές προθέσεις τους διαφάνηκαν στη διάρκεια των εργασιών του συνεδρίου που οργάνωσαν το 1911 στη Θεσσαλονίκη. Έγινε φανερό το σχέδιο που είχε σαν στόχο τον πλήρη αφανισμό κάθε μη μουσουλ¬μανικού στοιχείου και στην εξόντωση των χριστιανών Ελλήνων και Αρμενίων. Οι Νεότουρκοι μετά από τους Βαλκανικούς Πολέμους και πριν από την έναρξη του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου θέτουν σε εφαρμογή το σχέδιο της «λύσης» των εθνοτικών προβλημάτων με την εξόντωση των άλλων εθνοτήτων, πράγμα που είχαν αποφασίσει, στο συνέδριο τους το 1911 στη Θεσσαλονίκη. Αρχίζει με την έναρξη του Πολέμου η πρακτική των εκτοπίσεων.

Το 1911 οι Νεότουρκοι αποφασίζουν σε Συνέδριό τους την εξόντωση των μη τούρκικων εθνοτήτων. Στην απόφαση γράφεται: “Η Τουρκία πρέπει να γίνει μωαμεθανική χώρα, όπου η μωαμεθανική θρησκεία και οι μωαμεθανικές αντιλήψεις θα κυριαρχούν και κάθε άλλη θρησκευτική προπαγάνδα θα κατά¬πνίγεται… Αργά ή γρήγορα θα πρέπει να πραγματοποιηθεί η πλήρης οθωμανοποίηση όλων των υπηκόων της Τουρκίας. Και είναι ολοκάθαρο ότι αυτό δεν μπορεί να γίνει με την πειθώ. Άρα πρέπει να χρησιμοποιηθεί ένοπλη βία… Το δικαίωμα των άλλων εθνοτήτων να έχουν δικές τους οργανώσεις θα πρέπει να αποκλειστεί. Κάθε μορφή αποκέντρωσης και αυτοδιοίκησης θα θεωρείται προδοσία προς την τουρκική αυτοκρατορία. Σε μία μυστική σύσκεψη υπό την προεδρία του Ταλαάτ Πασά, ο δρ. Σακίρ Μπεχαεντίν, στέλεχος των Νεοτούρκων λέει: «Τα έθνη που απόμειναν από παλιά στην Αυτοκρατορία μας μοιάζουν με ξένα και βλαβερά χόρτα που πρέπει να ξεριζωθούν. Να ξεκαθαρίσουμε τη γή μας. Αυτός άλλωστε είναι και ο σκοπός της επανάστασής μας

Στην ίδια σύσκεψη ο δρ. Ναζίμ λέει: «…Θέλω να ζήσει ο Τούρκος. Και θέλω να ζήσει μόνο σ΄αυτά τα εδάφη και να είναι ανεξάρτητος. Εκτός των Τούρκων όλα τα άλλα στοιχεία να εξοντωθούν, άσχετα σε ποια θρησκεία ή πίστη ανήκουν. Αυτή η χώρα πρέπει να καθαρίσει από τα ξένα στοιχεία. Οι Τούρκοι πρέπει να κάνουν την εκκαθάριση.» Ο George Horton πρόξενος των ΗΠΑ στη Σμύρνη, συγγραφέας του βιβλίου «Η Μάστιγα της Ασίας», λέει: «Η εξόντωση των Χριστιανών της Τουρκίας ήταν μια οργανωμένη σφαγή, η οποία έγινε σε μεγάλη κλίμακα και διαπρά¬χθηκε πολύ πριν από την αποβίβαση Ελληνικών στρατευμάτων στην Σμύρνη». Ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Κωνσταντινούπολη, εκείνη την εποχή, Χένρυ Μόργκεντάου στο βιβλίο του «Τα μυστικά του Βοσπόρου», περιγράφει το συστημα¬τικό σχέδιο εξόντωσης των Ελλήνων, από τον Μεχμέτ Ταλαάτ υπουργό, εκείνη την εποχή, των Εσωτερικών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Στο έργο του «Ambassador Morgenthau’s Story» (1918) τονίζει: «Οι Αρμένιοι δεν είναι ο μοναδικός υπό τουρκικό έλεγχο λαός, ο οποίος υπέφερε στα πλαίσια της πολιτι¬κής «Η Τουρκία για τους Τούρκους». Την ιστορία που διηγήθηκα για τους Αρμένιους, θα μπορούσα να την έλεγα, με μερικές παραλλαγές, για τους Έλληνες και τους Ασσύριους. Πραγματικά, οι Έλληνες ήταν τα πρώτα θύματα αυτής της εθνικιστικής ιδέας.» Το πρώτο πλήγμα κατά των Ελλήνων πραγματοποιείται το 1914 με την εκδίωξη άνω των 250.000 από τις εστίες τους από τις περιοχές της Ανατολικής Θράκης και Δυτικής Ανατολίας. Τον Απρίλιο του 1915 ξεκινάει η επιχείρηση πορείας προς το θάνατο για τους Αρμενίους, Έλληνες της Ανατολής και του Πόντου, υπό την ονομασία Τεχτζίρ (εκτοπισμός). Η λεηλασία από τους μουσουλμάνους ακολουθούσε αμέσως. Αναφέρει ο Φελίξ Σαρτιό, το 1914, σχετικά με την καταστροφή της Φώκαιας στην Ιωνία: «Λεηλατούν, πυρπολούν, σκοτώνουν ψυχρά, χωρίς μίσος, κατά μια έννοια μεθοδικά. Επικεφαλής τους είναι δύο άτομα που πολλοί γνωρίζουν στην περιοχή ως ενεργά μέλη της τοπικής Επιτροπής «Ενωση και Πρόοδος». Εφαρμόζουν πρόγραμμα, που τους έχουν σχεδιάσει στο όνομα των ανώτερων συμφερόντων της Αυτοκρατορίας και της θρησκείας. Η λεηλασία, οι προσωπικές εκδικήσεις, ο βιασμός είναι ο μισθός τους». (Φελίξ Σαρτιό, «Le sac de Phocee et l’ expulsion des Grecs ottomans d’ Asie Mineure», Ιούνιος 1914)

Στα Βουρλά ο R.Puaux περιγράφει με λεπτομέρειες την τραγική τύχη που είχαν πολλά κορίτσια, τα οποία για να διαφύγουν από τα χέρια των τυράννων τους, έβαφαν τα πρόσωπά τους με ιώδιο και φορούσαν ρούχα ηλικιωμένων. Δεν γλίτωσαν όμως όλα. «Πολλά από τα νέα κορίτσια που είχαν απαχθεί, είχαν ντυθεί από τους αρπαγείς τους χανούμισσες» (Τουρκάλες σύζυγοι). Τις τοποθετούσαν ντυμένες μ’ αυτή τη γελοία εμφάνιση στο πέρασμα των γονιών τους, για να μπορέσουν να τις δούν καλά. Οι μανάδες αναγνωρίζοντας τα κορίτσια τους, φώναζαν «έλεος!» αλλά οι τούρκοι τις απωθούσαν, χτυπώντας τες με τους υποκόπανους των τουφεκιών τους. Οι μανάδες αποχωρίζονταν έτσι τα παιδιά τους, χωρίς ελπίδα να τα ξαναβρούν ποτέ. «Στις προθήκες των κρεοπωλείων έβλεπε κανείς κρεμασμένους άνδρες. Πολλοί δεν είχαν πεθάνει ακόμα και υπέφεραν τρομερά. «Στην παραλία, λίγα λεπτά πρίν από την αναχώρηση, οι Τούρκοι συνέχιζαν τη δουλειά τους και έκλεβαν τις γυναίκες κάτω από τα μάτια των Αμερικανών.