Τα Ολύμπια Νέα

Ελλάδα / Τοπικά Νέα

Μάθημα Ιστορίας

Τη στιγμή που οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα στην Ελλάδα και τους πιστωτές της, σκόνταψαν και κινδυνεύουν, μετά την απόρριψη από τους Έλληνες ψηφοφόρους των όρων που τέθηκαν σε αντάλλαγμα της σωτηρίας, μια παλιά φωτογραφία επανήλθε στο Διαδίκτυο.

Η φωτογραφία δείχνει τον Hermann Josef Abs, επικεφαλής της αντιπροσωπείας της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας στο Λονδίνο στις 27 Φλεβάρη του 1953, να υπογράφει τη συμφωνία που κόβει αποτελεσματικά τα χρέη της χώρας του, σε ξένους πιστωτές της κατά το ήμισυ.

 

Είναι μια εικόνα που παρεμβαίνει στο σήμερα. Για τους Γερμανούς που επιμένουν ότι η Αθήνα πρέπει να συμφωνήσει σε μια πιο επώδυνη λιτότητα, πριν από κάθε είδους συζήτηση για ελάφρυνση του χρέους, η φωτογραφία είναι μια εκκωφαντική απάντηση. Δηλαδή ο μεγαλύτερος πιστωτής της Ελλάδας ζητά να υποχρεωθούν οι Έλληνες να πληρώσουν για τις σπατάλες του παρελθόντος, όταν ίσχυαν πιο επιεικείς όροι από ό, τι είναι τώρα διατεθειμένη η Γερμανία να προσφέρει.

Όμως πέρα από το γεγονός ότι η φωτογραφία χρησιμεύει ως υπενθύμιση της γερμανικής υποκρισίας, αυτή προσφέρει ένα πιο σημαντικό μάθημα: Τέτοια προβλήματα (χρέος) αντιμετωπίστηκαν με επιτυχία στο παρελθόν.

 

 

Ο 20ος αιώνας, προσφέρει ένα πλούσιο οδικό χάρτη αποτυχημένης και επιτυχημένης πολιτικής αντιμετώπισης κρίσεων δημοσίου χρέους.

Τα καλά νέα είναι ότι σήμερα οι οικονομολόγοι κατανοούν την επιτυχημένη προσέγγιση. Τα κακά νέα είναι ότι αυτοί που χαράζουν την πολιτική γραμμή, αργούν να λάβουν σοβαρά υπόψη τις συμβουλές τους – επιμένοντας στην επανάληψη των αποτυχημένων πολιτικών.

 

«Έχω δει αυτό το έργο πολλές φορές στο παρελθόν», δήλωνει ο Carmen Μ. Reinhart, καθηγητής στο Kennedy School of Government στο Χάρβαρντ, ο οποίος είναι ίσως ο πιο ειδικός στον κόσμο, σε θέματα δημοσίου χρέους.

«Είναι πολύ εύκολο να μπερδευτείς στις λεπτομέρειες και να χάσεις το μεγάλο μοτίβο.»

Πιο είναι αυτό; Περιπτώσεις σημαντικά υπερβάλλοντος χρέους αντιπετωπίστηκαν επιτυχώς μόνο μετά από μεγάλη μείωση της ονομαστικής αξίας του. Όμως όσο πιο πολύ καθυστερεί η περικοπή του χρέους τόσο μεγαλύτερη πρέπει να είναι αυτή.epta1

 

Κανένας δεν θα έπρεπε να καταλαβαίνει αυτό το πράγμα καλύτερα από τους Γερμανούς.

Δεν είναι μόνο ότι ωφελήθηκαν από τη συμφωνία του 1953, στην οποία στηρίζεται το μεταπολεμικό οικονομικό θαύμα της Γερμανίας.

Είκοσι χρόνια πριν το 1953, η Γερμανία χρεοκόπησε, μη μπορώντας να πληρώσει τα χρέη της από τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο και αφού πέρασε μια περίοδο υπερπληθωρισμού και οικονομικής ύφεσης, έφερε τον Χίτλερ στην εξουσία.

 

Από τις χρεοκοπίες περισσότερων των δώδεκα χωρών τη δεκαετία του 1930, μέχρι τις περικοπές χρέους, στις αρχές της δεκαετίας του 1990,  με τις οποίες έληξε μια περίοδος τεράστιου χρέους και μηδενικής ανάπτυξης στη Λατινική Αμερική και σε άλλες αναπτυσσόμενες χώρες, το μάθημα είναι το ίδιο ξανά και ξανά.

Και των δύο παραπάνω αυτών περιπτώσεων είχε προηγηθεί μια υπερδεκαετής περίοδος διαπραγματεύσεων και σχεδίων που – σε αντίθεση με τα πρώτα προγράμματα διάσωσης στην Ελλάδα – οδήγησαν στην ωρίμανση των χρεών και στην μείωση των επιτοκίων.

epta2

 

Όμως οι κρίσεις τελείωσαν και οι οικονομίες βελτιώθηκαν μόνο όταν το χρέος περικόπηκε. 

 

Σε μια πρόσφατη μελέτη, ο καθηγητής Reinhart και Christoph Trebesch του Πανεπιστημίου του Μονάχου, βρήκε ότι στην Γερμανία σημειώθηκε μια απότομη οικονομική ανάκαμψη, αμέσως μετά από την χρεοκοπία του 1934, που οδήγησε σε απώλειες από πλευράς πιστωτών ύψους 43%.

«Η έξοδος από την κρίση βέβαια ήρθε μόνο μετά από μια γενναία διαγραφή της ονομαστικής αξίας του χρέους», συμπέρανε ο Trebesch. «Άλλες μορφές ελάφρυνσης του χρέους, όπως παράταση ή μείωση των επιτοκίων, δεν οδηγεί σε υψηλότερη οικονομική ανάπτυξη και βελτίωση της πιστοληπτικής ικανότητας». Αυτό πρέπει οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής να το γνωρίζουν.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, που φτιάχτηκε μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο για να ασχοληθεί ακριβώς με τέτοιες καταστάσεις, το θέμα του χρέους το γνωρίζει καλά. Η στάση του Ταμείου απέναντι στην ευρωπαϊκή κρίση χρέους, πριν από πέντε χρόνια, ξεκίνησε με τον ισχυρισμό ότι στα προηγμένα έθνη η πτώχευση ήταν «περιττή, ανεπιθύ-μητη και απίθανη». Για να δικαιολογήσει αυτή την άποψη, κατήρτησε μια ανάλυση του ελληνικού οικονομικού δυναμικού που άγγιζε τα όρια της φαντασίας. Ακόμα και το Μάρτιο του 2014, το Ταμείο ζητούσε από την κυβέρνηση στην Αθήνα να πετύχει 3% του ΑΕΠ πρωτογενές πλεόνασμα και 4,5% το επόμενο έτος, και να έχει και οικονομική ανάπτυξη ύψους 4%.

Πώς θα μπορούσε να πετύχει αυτό το κατόρθωμα; Πανεύκολο.