Τα Ολύμπια Νέα

Ελλάδα

Περιστέρη – Λεφαντζής: «Ο τύμβος Καστά της Αμφίπολης κρύβει πολλά ακόμη»

Οι δύο επιστήμονες της αρχαιολογικής ανασκαφής μιλούν στα «Παραπολιτικά»

peristeri_lefantzis_amfipoli_08032015191155

Σταύρος Παπαντωνίου, εφημερίδα «Παραπολιτικά» 

Παρά το γεγονός ότι τον περασμένο Νοέμβριο η επίσημη ανακοίνωση του υπουργείου Πολιτισμού για τα εντυπωσιακά ευρήματα στην Αμφίπολη συνοδευόταν από την επισήμανση «τελική», που έκανε τους πάντες να θεωρήσουν πως η ανασκαφή είχε φτάσει στο τέλος της, φαίνεται πως ο μεγαλειώδης τύμβος Καστά του τελευταίου τετάρτου του 4ου αιώνα π.Χ. θα μας απασχολήσει ξανά στο άμεσο μέλλον. Αυτό προκύπτει από όσα λένε στα «ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ» οι δύο άνθρωποι που γνωρίζουν όσο κανείς άλλος την πορεία των εργασιών και οι οποίοι αρκετά πριν πέσουν τα φλας της δημοσιότητας πάνω στον τάφο εργάζονταν με μεθοδικότητα και έφεραν στο φως αυτό το σημαντικό ελληνιστικό μνημείο. Η αρμόδια ανασκαφέας, Κατερίνα Περιστέρη, ο πιο στενός συνεργάτης της, αρχιτέκτονας Μιχάλης Λεφαντζής, και ολόκληρη η ανασκαφική ομάδα αυτή την περίοδο προχωρούν με πάρα πολλή προσοχή, βήμα-βήμα, τις επιστημονικές εργασίες τους, οι οποίες θα δώσουν πολλές απαντήσεις στο αρχαιολογικό μυστήριο της Αμφίπολης.

Το βάθρο με το γλυπτό, μπροστά από τις Καρυάτιδες

Παρά το γεγονός ότι όλο το προηγούμενο διάστημα εκφράστηκαν πολλές υποθέσεις εργασίας και τελικά καμία δεν κατέστη δυνατό να τεκμηριωθεί, λόγω των πολλών και αντικρουόμενων απόψεων, η ανασκαφική ομάδα θεωρεί πως υπάρχει άκρη στο νήμα, τόσο για τον τάφο που είδαμε όσο και για ολόκληρο το μνημείο. Τα κινητά ευρήματα που υπήρχαν εντός των θαλάμων και τα οποία δεν ανακοινώθηκαν, καθώς πρέπει να ακολουθηθεί η επιστημονική δεοντολογία και να γίνει η ταύτισή τους, μειώνουν, όπως λένε οι πληροφορίες, κατά πολύ τις υποθέσεις και οδηγούν σε συμπεράσματα. «Είχαμε κινητά ευρήματα, τα οποία μελετώνται με προσοχή από τους ειδικούς. Η ολοκλήρωση αυτής της μελέτης θα μας οδηγήσει σε πολλά συμπεράσματα», λέει πολύ προσεκτικά η κ. Περιστέρη. Τα κινητά ευρήματα ήταν κομμάτια από γλυπτά που υπήρχαν μέσα στους προθαλάμους, αλλά και στον τελευταίο νεκρικό θάλαμο, κεραμικά, νομίσματα, αγγεία. Την ίδια ώρα, στον χώρο μπροστά από τις Καρυάτιδες, στο βοτσαλωτό δάπεδο, υπάρχουν ίχνη τετραγώνου που κάνουν πολλούς να υποθέσουν πως εκεί υπήρχε κάποιο βάθρο αγάλματος, το οποίο στεφάνωναν οι Καρυάτιδες που ήταν ακριβώς από πίσω και ίσως αφορούσε τη λατρεία του νεκρού για τον οποίο προοριζόταν ολόκληρος ο τύμβος και όχι μόνο ο συγκεκριμένος τάφος. Ακόμα και στον τελευταίο, ιδιαίτερα επιβαρυμένο χώρο βρέθηκαν θραύσματα από γλυπτό, τα οποία συντηρούνται και μελετώνται αυτή την περίοδο στο Μουσείο της Αμφίπολης, ενώ είναι βέβαιο πως θα οδηγήσουν ένα βήμα πιο κοντά στη λύση του γρίφου.

«Ο διάδρομος δεν έχει κατεύθυνση προς το κέντρο του τύμβου» – Είναι ο βασικός τάφος αυτός που είδαμε; 

«Πολλοί είδαν, λίγοι κατανόησαν». Με αυτή τη λακωνική και ιδιαίτερα αινιγματική φράση περιγράφει ο Μιχάλης Λεφαντζής την ταφική «υπερπαραγωγή» που είδαμε στις τηλεοπτικές οθόνες μας όλους τους προηγούμενους μήνες, παίρνοντας σαφείς αποστάσεις από την επικοινωνιακή «καταιγίδα» των περασμένων μηνών, που οδήγησε «σε μια αποσπασματική ερμηνεία του μνημείου», όπως λέει, και σε λάθη. «Εχουμε να αντιμετωπίσουμε χωρικά δεδομένα των οποίων η αρχιτεκτονική μορφή ανιχνεύεται μέσα από τη συνύπαρξη ή και τη σύγκλιση πολλαπλών λατρευτικών χρήσεων και τυπολογικών ιδιωμάτων. Το μνημειακό σύνολο του τύμβου υποδηλώνει με την περίοπτη οικοδόμησή του έναν χώρο λατρείας και απόδοσης τιμών σε πρόσωπα ιδιαίτερα μεγάλης σημασίας».

Το ποια ήταν αυτά τα πρόσωπα δεν μπορούμε να το πούμε. «Το μνημείο μιλάει από μόνο του και πρέπει να το ακούσουμε. Θα πρέπει να μελετήσουμε τα δεδομένα σε σχέση με τα στρώματα της ανασκαφής» λέει η κ. Περιστέρη. Το τμήμα θριγκού που βρέθηκε πάνω από τις Καρυάτιδες σίγουρα μας αφηγείται μια ιστορία. Και μπορεί η εύρεσή του να διαψευδόταν για δύο μήνες από το υπουργείο Πολιτισμού, γεγονός που αποτυπώνει το επικοινωνιακό αλαλούμ που επικρατούσε, ωστόσο αυτή την περίοδο αρχίζει να «σπάει τη σιωπή του» με τον καθαρισμό του.

Αυτό το λεγόμενο από πολλούς (λανθασμένα) επιστύλιο «ίσως να μην είναι το μόνο που υπάρχει στον τύμβο. Ισως θέλει να μας πει την ιστορία ενός υψηλού νεκρού, που ήρθε για να συνυπάρξει με προγενέστερες σημαντικές ταφές, εγκαθιδρύοντας μια νέα λατρεία πάνω σε παλαιότερες λατρείες και αυξάνοντας την ιερότητα του τύμβου. Σε μια τέτοια περίπτωση μνημείου, οι τυπολογικοί προσδιορισμοί και τα συγκριτικά παραδείγματα μας παρουσιάζουν μια αρχιτεκτονική σύνθεση στην οποία αποτυπώνεται η γνώση ενός πολιτισμού που έχει πάει στην Ανατολή και έχει πλέον επιστρέψει με μια οικουμενική οπτική», λέει ο κύριος Λεφαντζής.