Τα Ολύμπια Νέα

Τοπικά Νέα

Γιάννης Κυρίτσης | Όλυμπος: Ανάδειξη – Ανάπτυξη

Οικονομική προσέγγιση της διατήρησης του πολιτιστικού κεφαλαίου δια μέσου της διαχείρισης του φυσικού περιβάλλοντος

Το Φεστιβάλ Ολύμπου παρακολούθησε τις εργασίες της εκδήλωσης «Όλυμπος 2918 μ. Μύθου και Ιστορίας» που οργάνωσε με επιτυχία η Αντιπεριφέρεια Πιερίας και ξεχώρισε αρκετές ενδιαφέρουσες εισηγήσεις, οι οποίες αναδεικνύουν με επιστημονική τεκμηρίωση τις δυνατότητες ανάπτυξης της παρολύμπιας περιοχής με την διατήρηση και προστασία της ιστορικής και φυσικής φυσιογνωμίας του Ολύμπου.

Ιδιαίτερης σημασίας είναι η εισήγηση του καθηγητή του Α.Π.Θ. κ. Γιάννη Κυρίτση που δίνει εύγλωττες και εύστοχες απαντήσεις στο ερώτημα «Ποια ανάπτυξη του Ολύμπου και για ποιους».

kiritsis

Κυρίες & Κύριοι

Ευχαριστώ κατ’ αρχήν την κα Αντιπεριφερειάρχη και τους λοιπούς συντελεστές της σημερινής εκδήλωσης για την πρόσκλησή τους να μιλήσω και να επιχειρήσω μια προσέγγιση της διαχείρισης αυτού του μεγάλου κεφαλαίου που ονομάζεται Όλυμπος. Σκέφτηκα ωστόσο πως σε μια ημερίδα ενδεδυμένη με τον ανάλαφρο τίτλο του μύθου -σε μια εποχή που ελάχιστα προσφέρεται για μυθοποίηση- αλλά και της ιστορίας, το ύφος του λόγου μιας τεχνοκρατικής προσέγγισης θα ηχούσε παράξενα κι ανακόλουθα. Όμως από την άλλη, μέρες που ζούμε, με το φάσμα της ανεργίας -ως επακόλουθο της οικονομικής ύφεσης- να κυριεύει τις μεταβιομηχανικές κοινωνίες δε θαρρώ πως μπορούσα να αποφύγω την αναφορά μου στην προσοδοφόρα αλλά λελογισμένη διαχείριση των φυσικών πόρων, ως συνιστώσα αυτού του κεφαλαίου. Σε μια αδόκιμη (ίσως κατά πολλούς) μίξη λοιπόν, οριοθέτησα έτσι το θέμα μου και θα προσπαθήσω στα επόμενα λεπτά να κάνω μια μικρή ανάλυση στα πλαίσια του quo vadis –πού πάμε- για τον Όλυμπο, την περιοχή μας, την ανάπτυξή της.

Πρέπει ωστόσο να πω, πως οι καθηγητές, που προηγήθηκαν από μένα στο βήμα, κάλυψαν με την παρουσία τους και το λόγο τους σε μεγάλο βαθμό και τη δική μου θεώρηση για τον Όλυμπο. Ο Αντιπρύτανης Γιάννης Τζιφόπουλος, διακεκριμένος επιστήμονας στην αρχαία ελληνική επιγραφική και ιστοριογραφία, φωτίζει με το ερευνητικό του έργο πτυχές της ιστορίας μας. Ο αγαπητός φίλος Χάρης Ζάγκας επί δεκαετίες διδάσκει την ανάγκη για μια ορθολογική διαχείριση της φύσης. Οι δύο διαφορετικές επιστημονικές περιοχές τις οποίες υπηρετούν με το έργο τους προσδιορίζουν και οριοθετούν τη διπλή υπόσταση του βουνού∙ ως μνημείο της Φύσης αλλά και ως κοιτίδα της φιλελεύθερης ελληνικής θρησκείας, φιλοσοφίας και παιδείας που αναδεικνύεται σήμερα σε σύμβολο του σύγχρονου ευρωπαϊκού πολιτισμού.

Σε αυτό το πλαίσιο λοιπόν, οριοθέτησα έτσι το θέμα μου. Όμως, όσο κι αν ήθελα να μην αναφερθώ καθόλου αυτή τη φορά σε κάτι που πολύ αγάπησα κι επένδυσα ερευνητικά, στην ιστορία της πρώτης ανάβασης στον Όλυμπο (έναν αιώνα κι ένα χρόνο από σήμερα), στους βασικούς πρωταγωνιστές αυτού του εγχειρήματος, στην περιρρέουσα ατμόσφαιρα της εποχής και στο πλούσιο αρχειακό υλικό της που τύχη αγαθή είχα την ευκαιρία πριν μια δεκαετία να αναδείξω, η παρουσία της έκθεσης των φωτογραφιών του Fred Boissonnas που το Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης μας εκθέτει στη διπλανή αίθουσα, με υποχρεώνει ηθικά θαρρώ να ξεκινήσω από ’κει, όσο κι αν κούρασα ίσως τους περισσότερους από εσάς, αυτά τα χρόνια να με ακούτε.

Θα θυμίσω πολύ επιγραμματικά ότι τον Αύγουστο του 1913 δύο Ελβετοί, ένθερμοι φιλέλληνες, ο Frédéric Boissonnas και Daniel Baud-Bovy συναντούν στο Λιτόχωρο τον Χρήστο Κάκκαλο· τρεις τους κατακτούν την κατοικία των θεών του αρχαιοελληνικού πολιτισμού. Ο Frédéric Boissonnas ανήσυχος διανοούμενος με σπάνιο ταλέντο, ανυψώνει τη φωτογραφία στο επίπεδο των εικαστικών τεχνών. Γόνος διάσημων φωτογράφων ο ίδιος, παρακολουθεί μαθήματα φωτογραφίας και παίρνει χρυσά βραβεία στη Βέρνη, το Σικάγο τη Βιέννη και το 1900 το πρώτο χρυσό βραβείο στην παγκόσμια έκθεση στο Παρίσι.

Ο Daniel Baud-Bovy είναι στην πατρίδα του ένας διακεκριμένος ιστορικός της τέχνης, τεχνοκρίτης και συγγραφέας, Πρύτανης της Σχολής Καλών Τεχνών της Γενεύης, πατέρας του γνωστού ελληνολάτρη μουσικολόγου και μελετητή του δημοτικού μας τραγουδιού Samuel Baud-Bovy.

Ο Χρήστος Κάκκαλος γεννημένος στο Λιτόχωρο περνάει τη ζωή του στον Όλυμπο, ως υλοτόμος και κυνηγός. Στους γάμους, τις γιορτές και τα πανηγύρια, παίζει λαγούτο και γλεντάει με τους συγχωριανούς του. Αχώριστοι φίλοι ο Boissonnas και ο Baud-Bovy έρχονται για πρώτη φορά μαζί στην Ελλάδα το 1903, επισκέπτονται και φωτογραφίζουν πολλές περιοχές, συνδεδεμένες κυρίως με την αρχαία και νεότερη ελληνική ιστορία. Στη δεκαετία που ακολουθεί επαναλαμβάνουν πολλές φορές το ταξίδι τους. Το 1913 η μοίρα τους επεφύλαξε την εύνοια να πατήσουν, με οδηγό τους τον Κάκκαλο, πρώτοι θνητοί αυτοί «στου Ολύμπου του πολύκορφου την πιο ψηλή κορφή» αν μεταφράσω έτσι τη γνωστή ομηρική αναφορά. και ο Boissonnas φωτογραφίζει για πρώτη φορά τις κορυφές του θεϊκού βουνού. Στη Γενεύη και το Παρίσι εκδίδουν θαυμάσια βιβλία με ταξιδιωτικές εντυπώσεις και λευκώματα με φωτογραφίες, όπου ο Όλυμπος κατέχει κυρίαρχη θέση και ο Baud-Bovy πλαισιώνει με τη θαυμάσια πένα του τις φωτογραφικές δημιουργίες του πρωτοπόρου Boissonnas.